ΠΕΡΙ ΦΙΛΙΑΣ

Του Δημήτρη Καραλή

Ειλικρινή φιλία είναι συνήθως καλύτερη εκλογή απ’ την συναισθηματική αγάπη για σταθερή δίαιτα. Καχυποψία, προκατάληψη, γκρίνια, ζήλια και κατεβασμένα μούτρα, είναι συνηθισμένα φαινόμενα με τη συναισθηματική αγάπη. Δολοφονία και αυτοκτονία παραμονεύουν επίσης στη διπλανή γωνιά όταν οι ερωτευμένοι γουργουρίζουν ερωτικά σαν τα ζευγαρωμένα περιστέρια.

Η συναισθηματική αγάπη ζητάει συνήθως εγγύηση, απόδειξη, σιγουριά και εξασφάλιση. Αντίθετα η ειλικρινή φιλία δεν απαιτεί καμιά ιδιοκτησία και θέλει να βοηθά ακόμα κι από απόσταση. Δυστυχώς όμως το ίδιο δεν ισχύει και με τη συναισθηματική αγάπη. Συνήθως σκοπεύει για προσωπικά οφέλη, και η μονόπλευρη συναισθηματικότητα αντιστρέφεται καμιά φορά σε μίσος και απαιτεί εκδίκηση. Η αγνή φιλία δεν έχει ανάγκη από τέτοιους ανόητους γαμήλιους όρκους, και είναι πάντα έτοιμη να παράσχει βοήθεια όποτε κι εάν χρειαστεί.

Η αληθινή φιλία ξεκλειδώνει της ψυχής τα αμπάρια ανοίγοντας το νου και τη ψυχή να μοιραστούν κουράγιο, κατανόηση, συμπόνια και ανθρώπινη ζεστασιά.
Σαν το αναμμένο τζάκι στην ξεροβόρα παγωνιά, που κάνει τον βαρύ χειμώνα υποφερτό και τις τρανές νύχτες ευχάριστες και παραμυθένια αξέχαστες. Όποιος δεν έχει αληθινό φίλο στη ζωή του, λεει ξανά ο Πλούταρχος, ακούμπησε τον κόσμο τούτο μόνο επιφανειακά. Ο ειλικρινής φίλος είναι σαν το δροσερό αγνό αγεράκι, που καθαρίζει το αίμα γρηγορότερα και πολλαπλασιάζει τα ερυθρά αιμοσφαίρια με το πλούσιο οξυγόνο του. Χωρίς πραγματικό φίλο στη ζωή, αισθανόμαστε μουδιασμένοι και μοναχικοί ανάμεσα στην πολυθόρυβη και βιαστική ανθρωποθάλασσα. «Μόνο Ο Θεός και τα ζώα μπορούν να ζουν μόνα τους», λέει Ο Αριστοτέλης.

Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε νικηφόρα στις Ινδίες, έγραψε στο δάσκαλο και αγαπητό του φίλο Αριστοτέλη. « Δασκαλε, λεει, Στείλε μου κάτι να διαβάσω γιατί ζω εντελώς μόνος με τις σκέψεις μου ανάμεσα σε μεγάλη συρροή άσχετων ανθρώπων χωρίς κανένα ψυχικό σύντροφο».

Κι όταν ο Αριστοτέλης έκδωσε τις φιλοσοφικές του θεωρίες ελεύθερα στον κόσμο αργότερα, Ο Μέγας Αλέξανδρος του ‘γραψε λιγάκι πικραμένα λέγοντας. «Τώρα, όλη η ανθρωπότητα θα γνωρίζει ελεύθερα για ότι ήταν πριν λίγο μόνο για σε σένα και για μένα». «Α… μην ανησυχείς, του απαντάει Ο Αριστοτέλης, οι φιλοσοφικές μου μελέτες εκδόθηκαν για ορισμένους και δεν εκδόθηκαν για πάρα πολλους. Κανείς δεν μπορεί να μάθει απ’ ένα βιβλίο εάν δεν προετοιμάστηκε ψυχονοητικά από πολύ καιρό πριν».

Ακούμε συχνά ανθρώπους να αισθάνονται ορφανοί, καταθλιπτικοί και απελπισμένοι από τον χαμό του αγαπημένου τους φίλου. Ο αδερφός του Ολλανδού ζωγράφου Vincent van Gogh, έγραψε στην κουνιάδα του μετά τον θάνατο του αδελφού του. Δεν θέλω να ζήσω άλλο πια, λέει, Ο Vincent δεν ήταν μόνο αδερφός μου, αλλά και ο μοναδικός φίλος στον κόσμο τούτο. Πραγματικά ο αδελφός του Theo πέθανε μετά από λίγο καιρό απ’ την μεγάλη θλίψη του.
Τέτοια φιλία συναντάμε σε πολλά κράτη του κόσμου, αλλά στην αρχαία Ελλάδα ήταν καθιερωμένη κοινωνικά στη ζωή τους. Το εκπαιδευτικό τους σύστημα ήταν τέτοιο, που κάθε νέος δημιουργούσε στενή φιλία με τον μεγαλύτερό του για να μάθει γράμματα σωστά.

Είχαν μεγάλο πάθος στη ψυχική φιλία που την συνέχιζαν σε όλη τη ζωή τους. Η ξακουστή ‘Θηβαία μαχητική φάλαγγα’ αποτελούνταν αποκλειστικά από ζευγάρια φίλων που παρέλαυναν μαχόμενοι δίπλα, δίπλα στους πολέμους για να αντλούν κουράγιο αναμεταξύ τους. Τα ’χασε ο Μακεδόνας βασιλιάς Φίλιππος όταν αντίκρισε τους ζευγαρωμένους ηρωικούς Θηβαίους μαχητές στην ξακουστή μάχη της Χειρώνας. «Α…! να χαθεί, λέει, όποιος νομίζει πως οι Θηβαίοι μάχονταν αδέξια και άψυχα, αντίθετα μάχονταν απίστευτα ηρωικά με το αξιοθαύμαστο πνεύμα της Ελληνικής φιλίας».

Όταν Ο Αλκιβιάδης και Ο Πελοπίδας τραυματιστήκαν ξεχωριστά σε διαφορετικές μάχες, Ο Σωκράτης και ο Επαμεινώντας μάχονταν και οι δυο απάνω απ’ το σώμα τους για να σώσει ο καθένας το μονάκριβο φίλο του. Να, τι θα πει δοξασμένα ονόματα φιλίας που στέκοντε αγάλματα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αυτό ήταν το ιδεαλιστικό πνεύμα της ειλικρινής φιλίας στην αρχαία Ελλάδα που βοηθούσαν ο ένας τον άλλο με το νου και τα χέρια για να τελειοποιήσουν την ψυχή που τους τύλιγε.

Η μόνη αμοιβή για την αρετή, είναι η αρετή, λέει ο Εμερσον, και ο μόνος τρόπος να αποκτήσει φίλο κανείς, είναι να γίνει πρώτα αυτός φίλος. Δεν μπορούμε να μπούμε στο σπίτι του αλλουνού αυθαίρετα για να συνάξουμε εύκολα φιλία χωρίς να ‘χουμε παρόμοια νοητική χημεία. Όταν υπάρχει νοητική διαφορά, η ψυχές μας φεύγουν γρήγορα ανήμπορες να κοιταχθούμε καλά, καλά στα μάτια. Μόνο όταν οι σκέψεις μας ωριμάσουν στο ίδιο πνευματοδιανοητικό επίπεδο, τότε μόνο σμίγουντε ακαριαία σαν νερό με το νερό, αγέρας με αγέρα, και αιθέρας με αιθέρα.

Συχνά οι αναπτυσσόμενες ψυχές προχωράνε μπροστά και καθιστάτε δύσκολο να επικοινωνήσουν αργότερα με όσους παρέμειναν ποιο πίσω. Αλλάζουν εντελώς οι νοητικοί μηχανισμοί σαν τον μεταξοσκώληκα που μεταμορφώνεται από ερπετό σε αλαφροπετούμενη πεταλούδα. Στο δημοτικό σχολειό αρκούμασταν με δωράκια από ρόδα, κυδώνια και αχλάδια με τους φίλους μας. Μεγαλώνοντας όμως αλλάξανε και οι νοητικές μας προτιμήσεις. -Αλλά ποτέ δεν πρέπει να στεναχωριόμαστε για τον προσωρινό μας χωρισμό, αλλά να λέμε πάντα ήρεμα. Α!… παλιόφιλε, αν και χωρίζομε νοητικά σήμερα, ας μην ανησυχούμε και τόσο πολύ, διότι μπορεί να ξανασυναντηθούμε μελλοντικά σε ψηλότερη νοητική πλατφόρμα για να ανταλλάξομε ποιο αξιόλογα διανοητικά δώρα ξανά αναμεταξύ μας.