Η ΧΑΡΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

                               Η ΧΑΡΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

                               

                                        Του Δημήτρη Καραλή   

Υπάρχουν  λέξεις  που τις  χρησιμοποιούμε για να στολίζομε την έκφρασή μας, όπως  διαλέγομε λουλούδια  να κοσμήσουμε το σπίτι  η  τα κρεμάμε γιρλάντες  στο λαιμό. 
Το καταπράσινο  λιβάδι αγαλλιάζει τα μάτια  του  διαβάτη,  κι όμως,  λίγα  αγριολούλουδα φυτρωμένα διάσπαρτα  εδώ και εκεί, τονίζουν κι ανυψώνουν ακόμα περισσότερο την παραμυθένια  ομορφιά του. Το ίδιο συμβαίνει και με τη λογοτεχνία,  όταν νυφοστολίζομαι τις σκέψεις μας ανάμεσα  με όμορφες λεξούλες, σαν τις κεντήστρες που κοσμούν με πολύχρωμες  κλωστές  τα αγαπημένα  εργόχειρά τους.   

Κάθε καλογραμμένη   χρήσιμη σκέψη, εμψυχώνει, τρέφει και καλλιεργεί  τον αναγνώστη.  Σαν  την  οργανική κοπριά που δυναμώνει  δενδρύλλια και  φυτά  να  παράγουν   καλύτερα  λουλούδια, φρούτα και καρπούς. Ποτέ μια γνήσια σπερματική  ιδέα δεν παραμένει ανεκμετάλλευτη  στην ανθρωπότητα ,  αργά η γρήγορα θα  μαθευτεί  και θα  μεταδοθεί   σε ολόκληρη την οικουμένη.      

Όλα τα λογοτεχνικά  βιβλία που περιέχουν  συμπυκνωμένη εύφορη  σκέψη, είναι οι  νοητικές πυξίδες  στο γήινο ταξίδι μας.     

Είναι σαν υπερφυσικά οχήματα που  μεταφέρουν  τις άγουρες  σκέψεις μας  σε γόνιμα  εδάφη  να ωριμάσουν γρηγορότερα.

Σαν τα αρχαία Ελληνικά  βαπόρια,  που μετέφεραν  βάρβαρους   του Εύξεινου Πόντου  στην Αθήνα να μάθουν  γράμματα και να μιμηθούν το λαμπρό πολιτισμό της.

Όλες οι λογοτεχνικές  ιδέες   που  διατήρησαν άτρωτη  την αξία  τους στη τριβή του χρόνου, παραμένουν  αξιόλογα ορόσημα  για την ανθρωπότητα,  σαν  τους πελώριους   πυραμίδες και το λαμπρό μας Παρθενώνα.

Ανάμεσα σε τέτοια λογοτεχνικά αριστουργήματα ξεχωρίζει πρώτος  ο Πλάτωνας  σαν  άσβηστο λυχνάρι, που φώτισε και  φωτίζει συνέχεια   την ανθρωπότητα   με την αειθαλή σοφία του.

Παρά τα δυόμιση χιλιάδες χρόνια  ύπαρξης  σε κάθε  βιβλιοθήκη του πλανήτη, παραμένει ακόμη  επίκαιρος  σαν τον  λαμπρό μας ήλιο που ανατέλλει φρέσκος κάθε μέρα.       

Μέσα εκεί στα βαθύστοχα γραπτά του ανακαλύπτομε τη θα πει σπουδή, σκέψεις,  πολιτισμός, ανάπτυξης και  πνεύμα.

Πολιτεία,  Φαίδων, Φαίδρα, Τίμαιος, Συμπόσιο, Γοργίας  Πρωταγόρας,  Απολογία  και  οι ενδιαφέροντες επιστολές του,  είναι λίγα από  τα  ανεκτίμητα κειμήλια του  που  άφησε πίσω  να  μας καθοδηγούν  σωστά.  Όποιος δε διάβασε το Πλάτωνα  καθόλου, «αναφέρει ο Έμερσον»,  παραμένει  διανοητικά   αργόσυρτος και  πνευματικά κωφάλαλος  στην χρήσιμη ζωή του   

 Είναι ο μοναδικός  δεξιοτέχνης στην υφήλιο που διεισδύει στα ανθρώπινα μελίγγια και  διευρύνει τα στενά τους  καμαρίνια  να στοχάζονται βαθύτερα.

Κάθε  Πλατωνιστής  αναγνωρίζεται ακαριαία  ανοίγοντας λιγάκι  το στόμα του, σαν το γλυκόλαλο αηδόνι   

Ποτέ μου δε συνάντησα   ενδιαφέροντα   συνομιλητή που να μην ήταν  έστω και στο ελάχιστο  Πλατωνικά  επηρεασμένος.

 Δεύτερος κολοσσός της  φιλοσοφικής σκέψης  είναι ο Σταγερείτης στοχαστής  Αριστοτέλης, ιδιαίτερα χρήσιμος για όσους αρέσουν την  σχολαστική του  ανάλυση.

Ομολογώ ότι έμαθα πολλά  μαζί του, αλλά ποτέ  δεν αισθάνθηκα   την ίδια πνευματική  ώθηση όπως  με τον θεόπνευστο Πλάτωνα.

  Ο Αριστοτέλης  θυμίζει περισσότερο τα σχολικά μας  θρανία  που  δίδασκαν την  ακαδημαϊκή τους  ύλη  υποχρεωτικά, αλλά άφηναν την ψυχή του μαθητή  εντελώς  ανεπηρέαστη.        

Έγραψε  πολλά συγγράμματα, αλλά ξεχωρίζω  αυτά που ωφελήθηκα περισσότερο : ‘Περί ψυχής’, ‘Νικόμαχος’, Ηθική  και  τα επιτραπέζια  γνωμικά του   (προβλήματα).      

Για τον Πλούταρχο έχω πάρα πολλά να πω και  δεν ξέρω από που να αρχίσω. Είναι ο γιατρός της ψυχής, έληγε ο Γάλος  ‘Michael  Montaιgne’.  Κανείς  δεν θα  διάβασε τον Πλούταρχο μάταια  (ελπίζω) χωρίς να  μη επωφελήθηκε διανοητικά ευελπιστώ.                                             .

 Εκτός απ’ τους γνωστούς βίους των Ελλήνων και ρωμαίων επώνυμων Ανδρών, άφησε πίσω και ένα τεράστιο έργο δέκα έξη (16) τόμων που το ονόμασε «ηθική».  Εκεί μέσα δεν παρέλειψε τίποτα χρήσιμο για να το συμπληρώσει κάποιος άλλος  πιο  σοφότερος αργότερα.

 Αν και  βαθιά  Πλατωνικός, ξεπερνούσε ακόμη και το δάσκαλό του  σε πολλά σημεία.

Διατέλεσε δάσκαλος στην Πλατωνική ακαδημία, Ιερέας στους Δελφούς,  φιλόσοφος  για τους  Ρωμαίος, Βιοτάρχης των Θηβών και  ιδανικός οικογενειάρχης.

Περί θειας τιμωρίας, Περί διαίτης, Περί αδελφικής αγάπης, Δειπνίζοντας με τους εφτά σοφούς, Περί κολακείας, Περί φιλαργυρίας, Περί διανοητικής ανάπτυξης, Γράμμα στη σύζυγό του Τιμόξενα και τα Επιτραπέζια γνωμικά του, είναι λίγα απ’ τον τεράστιο φιλοσοφικό του  θησαυρό που κληρονομήσαμε.

 Είναι απ’ τους λιγοστούς συγγραφείς που συχνά γυρίζομε πίσω να τον ξαναμελετήσομε. 

Απ’ τους νεότερους Έλληνες στοχαστές  ξεχωρίζουν οι:  Ροΐδης, Καζαντζάκης,  Καστοριαδης, Αλεξός  και  αρκετοί άλλοι. Όλοι τους  πρόσφεραν αξιόλογες σκέψεις για κάθε ώριμο αναγνώστη.                

Από τους μεγαλύτερους ξένους στοχαστές ξεχωρίζουν οι: Francis Bacon, Thomas Carlyle, Waldo Emerson,  Fredric Nietzsche, Dante Algeri, Thomas Taylor,   Ralph Cutworth, Emmanuel  Kant, Emmanuel Swedenborg  και πάρα πολοί άλλοι. 

Ένα  ενδιαφέρον  βιβλίο  που το διάβαζα  τακτικά στα νεανικά μου χρόνια είναι:   “conversation with Goethe, (συζητώντας με το Γκαίτε), γραμμένο απ’ τον στενό του φίλο  Έκερμμαν. Πλουσιότατο σε πρωτοπόρες σκέψεις  απ΄ το στόμα ενός μεγάλου θαυμαστή του  αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού. Ξεφυλλίζοντας τέτοια οργανικά  βιβλία, μαθαίνομε  να διακρίνομαι την αλήθεια πιο ξάστερα,  σαν το ήλιο που αστράφτει   καθάριος στους αιθέριους ουρανούς.

Δεν υπάρχει καλύτερος σύντροφος στη ζωή μας  από ένα  μεστωμένο  βιβλίο. Διαβάζοντας  λιγάκι κάθε μέρα, πλουτίζουμε τη γνώση μας με κάτι καινούργιο κάθε μέρα. Πολλές φορές όταν βυθίζομαι σ’ ένα καλό  βιβλίο,  αναβάλλω ακόμα και το φαγητό μου σαν είδος χασομέρια. Εδώ ακριβώς φαίνετε ξεκάθαρα, ότι η ψυχική φροντίδα είναι μεγαλύτερη  σε βάθος  ευτυχία απ’ τη εφήμερη  ηδονιστική μας απόλαυση.

Ήταν κλασσικός  κανόνας  στην  αρχαία Ελλάδα  να τηρούν το μέτρο σ’ όλες τις σωματικές τους ορέξεις και  να αγαπούν τη  φιλοσοφική  συζήτηση και τις καλές τέχνες  περισσότερο. Αυτά ήταν τα  κυριότερα  τους  εφόδια  που συνετέλεσαν στην αξιοθαύμαστη  πολιτιστική και πνευματοδιανοητική τους  άνθηση.

«Plain living and high thinking»  (απλή ζωή και ψηλή σκέψη) έλεγε ο Άγγλος ποιητής, Wordsworth. 

Δεν είχαν  άδικο  οι Ρωμαίοι όταν διαλαλούσαν επιγραμματικά :  «Libri  thesaurus anima»? δηλ. τα βιβλία είναι ο θησαυρός της ψυχής.

Hermanus- Cape Town  

South Africa.